تاریخ بلاگ

عموماً از تاریخ‌آموختگان انتظار می‌رود که از مهارت‌هایی مثل توانایی جمع‌آوری اطلاعات تاریخی از منابع مختلف (کتاب‌ها، اسناد آرشیوی، و مصنوعات مختلف)، و نیز توانایی در تحلیل و تفسیر این داده‌ها برخوردار باشند. باید بتوانند معنی یا معنای هر چیزی را که به گذشته پیوند می‌خورد دریابند و میان گذشته و حال، ارتباط منطقی بیابند. مهارت‌های دیگری هم هست که برای تاریخ‌آموختگان لازم و ضروری به نظر می‌رسد. مثلاً توان صحبت کردن از یک موضوع یا رویداد تاریخی، چنان که شنونده یا بیننده تا حدی با موضوع درگیر شود. یا مثلاً مهارت در دسته‌بندی اسناد برای بایگانی کردن، یا آثار تاریخی برای عرضه در نمایشگاه یا موزه. مهارت مهم دیگر، که البته خیلی‌ها از آن برخوردار نیستند و بدون آموزش و تجربه‌اندوزی هم کسب نمی‌شود، مهارت در نوشتن گزارش و مقاله است. متأسفانه بسیاری از تاریخ‌آموختگان کمترین مهارتی در گزارش‌نویسی ندارند و از پس کارهایی مثل ساختن جملات متوالی و ارائه نتایج پژوهش در قالب متن منسجم برنمی‌آیند. این درست است که نویسندگی به آن معنی حرفه‌ای کار هر کسی نیست و از تاریخ‌آموختگان انتظار نمی‌رود که مثل نویسندگان چیره‌دست، خوب و روان بنویسند، اما حداقلی از توانایی در گزارش‌نویسی برای کسی که می‌خواهد شغلی مرتبط با رشته تاریخ داشته باشد ضروری است. اما نه فقط در ایران، که تقریباً در همه کشورهای دیگر جهان هم، بیشتر مشاغل مرتبط با رشته تاریخ، شغل‌های دولتی‌اند. طبق آمارها، حدود نیمی از کسانی که دانش‌آموخته دانشگاهی رشته تاریخ‌اند و در شغلی مرتبط با این رشته فعالیت و از آن کسب درآمد می‌کنند، کارمند دولت‌ها محسوب می‌شوند. البته با این فرض که تشکیلاتی مثل ارتش یا شهرداری‌ها را هم دولتی به شمار بیاوریم (در واقع همه مشاغلی که در زمره شغل‌های بخش خصوصی نباشند). به نسبت اینکه اقتصاد بخش خصوصی در کشورها چقدر قوی و بزرگ است، این «حدود نیمی از تاریخ‌آموختگان» میان ۴۰ تا ۶۰ درصد تفاوت دارد. بسیاری از دانش‌آموختگان رشته تاریخ، در رسانه‌ها کار می‌کنند، که برخی رسانه‌ها دولتی و برخی خصوصی‌اند؛ همین‌طور درباره موزه‌ها نیز چنین است. موسسه‌های پژوهشی، نه همه آن‌ها، که بیشترشان یا آشکارا دولتی‌اند یا از بودجه‌های دولتی برخوردار می‌شوند؛ و از این‌رو تاریخ‌آموخته‌ای که در این موسسات شغلی پیدا می‌کند، در واقع از دولت حقوق می‌گیرد. بررسی یک نمونه، می‌تواند ذهن ما را نسبت به نقش دولت در بازار کار رشته تاریخ روشن کند. طبق گزارش نشریه فرانسوی لوموند دیپلماتیک (در اکتبر سال ۲۰۰۴)، حزب کمونیست چین بعد از افول اندیشه‌های سوسیالیستی و ورود به تجارت آزاد جهانی و تغییر در بسیاری از سیاست‌های خود به فکر تقویت حس ملی‌گرایی و افزایش روحیه و قدرت ملی در این کشور افتاد و برای رسیدن به این هدف از تاریخ و دانش‌آموختگان این رشته نیز کمک گرفت. یا می‌توان از کشور دیگری در شرق آسیا نام برد؛ دولت کره جنوبی نیز در مقابل پدیده جهانی شدن و خطر نابودی فرهنگ بومی و سنت‌های ملی این کشور، سرمایه‌گذاری هنگفتی روی ساخت فیلم‌های تاریخی انجام داد. دکتر یان مین بک مدرس دانشگاه پنسیلوانیا در مقاله‌ای به تشریح برخی از جنبه‌های این سیاست دولت کره جنوبی می‌پردازد و با استناد به یکی از گزارش‌های روزنامه (Korea Herald) می‌نویسد که دولت کره در سال ۲۰۰۰ بیش از یک درصد از کل بودجه خود را به کارهای فرهنگی (از جمله ساخت فیلم‌های تاریخی) اختصاص داد. در برخی کشورهای پیشرفته که شرکت‌های حقوقی بزرگ در آن‌ها فعالند، شمار زیادی از فارغ‌التحصیلان تاریخ را می‌بینیم که در این شرکت‌ها کار می‌کنند. در این شرکت‌ها، به مهارت‌ آنان در کارهای آرشیوی و پژوهشی، و نیز تدوین گزارش‌هایی گویا و کامل از پرونده‌های مختلف نیاز می‌شود. تدریس در مدارس و دانشگاه‌ها نیز همیشه یکی از گزینه‌های پیش روی تاریخ‌آموختگان بوده است. درباره آن بسیار گفته و نوشته‌اند و تکرار آن حرف‌ها لطف و فایده‌ای ندارد. اما اگر بخواهیم یک آمار جالب را مرور کنیم، می‌توانیم به سراغ گزارش وزارت کار امریکا در سال ۲۰۱۸ برویم. طبق این گزارش، بیشتر از ۲۵ هزار نفر در سراسر ایالات متحده امریکا از طریق تدریس تاریخ در مدارس (فقط مدارس، نه دانشگاه‌ها) امرار معاش می‌کردند که متوسط دستمزد سالانه آن‌ها به حدود ۷۵ هزار دلار می‌رسید. برای اینکه این عددها معنی و مفهوم پیدا کند، باید این را در نظر داشت که جمعیت امریکا در سال ۲۰۱۸، از ۳۲۷ میلیون نفر می‌گذشت و متوسط دستمزد هم ۶۲ هزار دلار در سال بود. البته گویا همه این معلمان، دانش‌آموخته رشته تاریخ نبودند و برخی از آنان مدرک تحصیلی دیگری داشتند. تجربه به ما نشان داده که زیرورو کردن آمارهای دولتی کشورهای دیگر، مفید و لازم است، اما گویای همه چیز نیست. محققان بازار کار می‌گویند بیشتر از مدرک دانشگاهی، مهارت‌های فرد است که اهمیت دارد. می‌گویند یک شرکت حقوقی خیلی اهمیتی نمی‌دهد که اعضای تیم پژوهشی‌اش در چه رشته‌هایی و چه دانشگاه‌هایی تحصیل کرده‌اند، چیزی که برای مدیران و تصمیم‌گیران این موسسه اهمیت دارد انجام درست کار است. حتی برخی موسسات، خودشان دوره‌هایی برای مهارت‌افزایی کارمندان‌شان برگزار می‌کنند، زیرا اعتقاد دارند تحصیلات دانشگاهی هرچقدر هم ارزشمند و ضروری باشد، برای ایفای نقش در بسیاری از مشاغل کافی نیست.

آنچه اینجا گفتیم، فقط مقدمه‌ای گذرا و در حقیقت نوعی پراکنده‌گویی درباره بازار کار رشته تاریخ بود. برای مطالعه بیشتر در این زمینه، می‌توانید به سایت اینترنتی بُردار مراجعه کنید. در این سایت، گزارش‌های مفصل و متنوعی درباره رشته دانشگاهی تاریخ و فرصت‌های شغلی مرتبط با آن وجود دارد.

نوشته تاریخ‌آموختگان در جستجوی شغلی مناسب؛ رشته تاریخ و بازار کار اولین بار در تاریخ بلاگ. پدیدار شد.

اختصاصی تاریخ بلاگ

جیمز مالوی در سایت سِل اوت یور سُل (www.selloutyoursoul.com) فهرستی از مشاغل را نام می‌برد که دانش‌آموختگان رشته تاریخ با توجه به مهارت‌ها و آموخته‌های‌شان می‌توانند به آن‌ها به عنوان حرفه خود نگاه کنند. فهرستی که شاید در نگاه اول کمی عجیب یا حتی تخیلی و بی‌ربط به نظر برسد، اما مالوی برای هر موردی از این فهرست خود استدلال‌های جالبی دارد. مثلاً «مدیریت تولید محتوا» یکی از مشاغل موجود در این فهرست است. به قول خود جمیز مالوی: «هر روز انبوهی از محتوا در زمینه‌های مختلف و برای اهداف گوناگون تولید و منتشر می‌شود؛ از پیام‌های تجاری برای فروش محصولی خاص و تبلیغات دولتی به هدف ترغیب مردم به پرداخت به‌موقع مالیات گرفته تا اطلاعاتی که شرکت‌ها به مشتریان خود ارائه می‌کنند». اما کار مدیریت تولید محتوا در این میان چیست؟ کسی است که ارزش و اهمیت محتواهای مختلف را می‌شناسد و تشخیص می‌دهد که کدام محتوا مفید و کدام یک بی‌اثر یا حتی آسیب‌زا است. می‌تواند به دولت کمک کند تا مردم را برای پرداخت به‌موقع مالیات اقناع و ترغیب کنند و قبض‌های انرژی خود را بدون تأخیر بپردازند. می‌تواند از آگهی‌های رادیویی و تلویزیونی و رسانه‌های مکتوب و دیجیتال و نیز بیلبوردهای شهری و بین‌شهری و ابزارهای مشابه بهره بگیرد و شهروندان را به رعایت قوانین رانندگی مقید سازد. می‌داند که چه نوع تبلیغاتی برای فروش بهتر محصولات یک شرکت موثر است و کدام تبلیغ به فروش آسیب می‌رساند. وی میزان اثرگذاری رسانه‌های مختلف و قوت و ضعف ابزارهای گوناگون عرضه محتوا را می‌شناسد و با شناختی که از هدف تشکیلات خود دارد، بهترین راه را برای عرضه برمی‌گزیند.

البته در این‌جا، برای جلوگیری از برداشت‌های نادرست از موضوع، یک توضیح اضافی ضروری به نظر می‌رسد؛ اینکه کار وی تولید محتوا نیست؛ وی مجموعه‌ای از محتواهای مورد نیاز برای یک هدف مشخص را «مدیریت» می‌کند، در واقع او کار مدیریت تولید محتوا را انجام می دهد.  گاهی خود او در تولید این محتواها مشارکت دارد و گاهی وظیفه وی منحصر به برنامه‌ریزی و خط‌دهی به تیم تولید و اولویت‌بندی در عرضه محتواست. مالوی می‌افزاید که «این شغل چندان ارتباطی به مدرک تحصیلی شما ندارد. هرچند دانش‌آموختگان تاریخ و رشته‌های دیگر علوم انسانی با داشتن ذهنی باز و انعطاف‌پذیر و نگاهی عمیق می‌توانند موفق‌ترین افراد در این مسیر شغلی باشند».

یا مثلاً شغل دیگری که عموماً با عنوان «تحلیلگر رقابت» شناخته می‌شود. «بسیاری از شرکت‌ها، در کنار افراد و تیم‌های مختلف با وظایف مشخص، به تیم کوچکی هم برای تحلیل فضای رقابت و شناسایی نقاط قوت و ضعف شرکت های رقیب نیاز دارند». این تیم  با جمع‌آوری اطلاعات مفید و تحلیل این اطلاعات، تیم مدیریت را در گرفتن بهترین تصمیم و برگزیدن درست‌ترین سیاست یاری می‌کند. تحلیلگر رقابت بودن  را می‌توان کار پژوهشی مستمری دید؛ زیرا کسی که این وظیفه را در مجموعه‌ای به عهده دارد، اطلاعات ضروری و مورد نیاز آن مجموعه را جمع‌آوری و دسته‌بندی کرده، به شکل گزارشی منسجم، کتبی یا شفاهی به تصمیم‌گیران ارائه می‌کند. لازم است به خاطر داشته باشید که کار وی برنامه‌ریزی برای آینده نیست، اما به برنامه‌ریزان کمک و کار آن‌ها را آسان می‌کند. او در تصمیم‌گیری نقشی ندارد، اما در فرایند تصمیم‌سازی نقش‌آفرینی می‌کند و با گزارش‌های خود بر سیاست‌ها و برنامه‌های مجموعه اثر می‌گذارد.

این شغل برای دانش‌آموخته تاریخ مناسب است و می‌تواند بستر خوبی برای نقش‌آفرینی و شکوفایی و عرضه استعدادهایش باشد. البته به شرطی که خلاقانه و روشن فکر کند و از توانایی جمع‌آوری اطلاعات مفید و تحلیل آن‌ها و رسیدن به نتایج معتبر و ارائه گزارش‌های مکتوب یا شفاهی برخوردار باشد. تاریخ‌آموختگانی که این ویژگی‌ها را داشته باشند، بهترین تحلیلگر رقابت خواهند بود. زیرا «معمولاً دسترسی کامل به اطلاعات شرکت‌های رقیب ممکن نیست؛ یعنی شخص یا گروه تحلیلگر رقابت فقط به بخشی از اطلاعات دسترسی دارد و از دسترسی به بخش دیگر محروم است؛ درست شبیه مطالعه گذشته». در مطالعه گذشته هم دانسته‌های ما هرگز کامل نیست و همیشه مجبوریم با تکیه بر اطلاعات ناقص، تصویر واضحی از آنچه بوده است بسازیم.

شغل دیگر فهرست جیمز مالوی «مدیریت رسانه های اجتماعی» است. از نظر او این شغل به «مهارت‌های ارتباطی، تجربه تحقیق و  توانایی شناخت و ردگیری روندهای جدید» نیاز دارد و دانش‌آموختۀ تاریخ‌ از هر سۀ آن‌ برخوردار است. او می‌گوید امروزه نه فقط شرکت‌های تولید یا عرضه و فروش محصول، بلکه همه‌جا «از خطوط هواپیمایی گرفته تا فرمانداری‌های کوچک محلی» به چنین فرد (یا گروهی) نیاز دارند.

شغل بعدی که جیمز مالوی پیشنهاد می‌کند به آن فکر کنیم «پژوهش برای طراحی محصول» است که کمی به توضیح نیاز دارد. «ابتدا باید دو وظیفه و دو تیم مشخص را از هم جدا کرد؛ یکی تولید محصول که به کوشش تیم تولید انجام می‌گیرد و دیگری شکار فرصت‌ها و گسترش بازار فروش که وظیفۀ تیم بازاریابی است. نخستین تیم، محصولات را براساس الگوی مشخص و اهداف شرکت تولید می‌کند. دومی نیز کار عرضۀ محصول و پیدا کردن فرصت‌های تازه برای فروش را به عهده دارد. تیم طراحی، بین این دو تیم قرار می‌گیرد. پژوهشگران این تیم، اطلاعات ضروری و دقیق از نیازهای قدیمی و جدید بازار جمع‌آوری می‌کنند و وظیفۀ شناسایی خواسته‌ها و سلایق مشتریان را برای تولیدات بعدی به عهده دارند؛ تحقیق می‌کنند که مردم در زمان کنونی به چه چیزهایی علاقه دارند، برای چه چیزهایی پول می‌دهند و برای چه چیزهایی پول نمی‌دهند، چشم مشتریان امروز و فردای شرکت، چه چیزی را می‌بیند و چه چیزی را نمی‌بیند؛ خلاصه اینکه یک محصول به چه ویژگی‌هایی نیاز دارد تا برای سلیقه امروزی جذاب باشد».

اما چرا دانش‌آموختگان علوم انسانی برای این شغل مناسب هستند؟ زیرا «این کار به آمیزه‌ای از پژوهش و خلاقیت نیاز دارد؛ که برای دانش‌آموختگان تاریخ [و رشته‌های دیگر انسانی] بسیار مناسب است. هرچند فارغ‌التحصیلان رشته‌های کسب‌وکار بیشتر جذب چنین مشاغلی می‌شوند، نمونه‌های موفق زیادی از حضور دانش‌آموختگان رشته‌های مختلف علوم انسانی در این عرصه وجود دارد. آنقدر زیاد که هر دانش‌آموختۀ علوم انسانی می‌تواند به این انتخاب فکر و یکی از فرصت‌های موجود در این حوزه را تصاحب کند و آن را مسیری عادی برای آیندۀ شغلی خود بداند».

جیمز مالوی روزنامه‌نگاری را هم در فهرست خود جای می‌دهد. می‌گوید که روزنامه‌نگاری حرفۀ مناسبی برای دانش‌آموختگان رشته تاریخ است. این باور نادرست اما رایج را نادیده بگیرید که برای ورود به این شغل به مدرک دانشگاهی مرتبط یا گذراندن دوره‌های طولانی‌مدت آموزشی نیاز دارید. عموم کارفرمایان این عرصه نه به مدرک تحصیلی شما و دانشگاه کوچک یا بزرگی که در آن درس خوانده‌اید اهمیت چندانی می‌دهند و نه به دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی که در آن‌ها حضور داشته‌اید. برای آن‌ها فقط توانایی شما در نوشتن متن‌های کوتاه و بلند، مهارت‌تان در قصه‌پردازی و روایت‌گری و تهیه گزارش‌های جذاب، مهم و قابل اعتنا است؛ اینکه بتوانید گروهی از مخاطبان را با نوشته‌های خودتان درگیر و با آن‌ها پیوند برقرار کنید.

درست است که جیمز مالوی مسائل را ساده‌تر از آنچه واقعاً هست می‌بیند و شاید حرف‌های او فقط برای اقتصادهای بزرگ با فرصت‌های شغلی فراوان و متنوع اعتبار داشته باشد، اما حداقل باید پذیرفت که وی به نکته مهمی اشاره می‌کند؛ اینکه نباید ذهن خودمان را به برخی مسیرهای کلیشه‌ای محدود و منحصر کنیم و از جستجوی عرصه‌ها و فرصت‌های تازه برای نقش‌آفرینی غافل بمانیم.

نوشته جیمز مالوی و فهرست او از مشاغل مرتبط با رشته تاریخ اولین بار در تاریخ بلاگ. پدیدار شد.